Positie pakken op Prinsjesdag: waar begin je? 

Na een zomer waarin de politieke actualiteit even op een lager pitje staat, is Prinsjesdag voor veel organisaties het startschot van een nieuw politiek seizoen. In gesprekken met opdrachtgevers zie ik ieder jaar dezelfde vragen terugkomen: wat betekenen de plannen voor onze organisatie, welke boodschap willen we uitdragen en hoe reageren we op de Miljoenennota?

Ik begrijp die reflex wel. Rond Prinsjesdag kijkt heel bestuurlijk en politiek Nederland dezelfde kant op. De plannen van het kabinet krijgen aandacht, organisaties reageren massaal en journalisten zoeken naar duiding. Juist daarom biedt Prinsjesdag een kans om zichtbaar te zijn. Niet alleen met een reactie op de Miljoenennota, maar vooral met een heldere boodschap over waar jouw organisatie voor staat. Natuurlijk is het belangrijk om een oordeel te vormen over de plannen uit de Miljoenennota. Maar organisaties die op Prinsjesdag echt impact maken, reageren niet alleen op wat het kabinet zegt. Zij gebruiken dat moment ook om hun eigen verhaal te vertellen. De vraag is daarom niet alleen: wat vinden wij van de plannen? Maar ook, hoe past onze reactie bij de positie die wij als organisatie willen innemen?

Een effectieve reactie op Prinsjesdag begint daarom niet bij de begroting, maar bij je eigen positionering. En daar start je niet mee in september. Sterker nog, op dat moment zou je eigenlijk al moeten weten welke boodschap je wilt uitdragen, welke dossiers voor jou relevant zijn en welke rol je wilt spelen in het debat. Want Prinsjesdag is geen eindpunt. Het is een podium voor het verhaal dat je al veel eerder bent gaan vertellen.

Wat is positionering en wat is de meerwaarde?

Positionering wordt vaak verward met communicatie. Alsof het gaat om een mooie slogan, een LinkedIn-post of een goed persbericht. Maar positionering gaat over iets fundamentelers: welke plek wil je organisatie innemen in het maatschappelijke en politieke debat?

Organisaties die hun positionering scherp hebben, weten drie dingen:

• Welke ontwikkelingen voor hen echt belangrijk zijn.
• Welke boodschap zij consequent willen uitdragen.
• Welke rol zij willen spelen in het maatschappelijke- en/of politieke vraagstuk.

Daardoor reageren zij niet alleen op politieke plannen, maar geven zij ook richting aan het gesprek. En dat is precies de meerwaarde. Een organisatie met een duidelijke positionering gebruikt Prinsjesdag om een verhaal te versterken dat al maanden wordt verteld. Prinsjesdag wordt dan een versterker van een bredere public affairs- en communicatiestrategie.

Zo bereid je je goed voor:

1. Begin niet bij de Miljoenennota, maar bij je eigen agenda. Vraag jezelf af: welke dossiers zijn voor onze organisatie de komende twaalf maanden bepalend? Als je dat niet helder hebt, wordt Prinsjesdag vooral een zoektocht naar nieuws. Terwijl je juist wilt beoordelen wat de plannen betekenen voor jouw prioriteiten.
2. Formuleer één kernboodschap. De verleiding is groot om op tien onderwerpen tegelijk te reageren. Maar de meest effectieve organisatieskiezen één duidelijke lijn. Wat is het belangrijkste punt dat je wilt meegeven aan politiek, media en stakeholders? Als je dat niet in één zin kunt uitleggen, is de boodschap waarschijnlijk nog niet scherp genoeg.
3. Denk alvast na over het handelingsperspectief. Te veel reacties blijven steken in analyse. Wat betekenen de plannen? Wat zijn de gevolgen? Veel interessanter is de vervolgvraag: wat moet er nu gebeuren? Een goede Prinsjesdagreactie bevat niet alleen een oordeel, maar ook een voorstel.
4. Prinsjesdag is een ijkpunt, geen doel op zich. Voor sommige dossiers is de lobby richting Prinsjesdag het belangrijkste traject van het jaar. Maar ook ná Prinsjesdag gaat het werk door. Als jouw onderwerp terugkomt in de plannen, begint de fase van positioneren, communiceren en verder bouwen. Gebeurt dat niet, dan bieden de begrotingsbehandelingen vaak nieuwe kansen. Bij een dossier waar ik vorig jaar aan werkte, hadden we daarom voor beide scenario’s de communicatielijnen al klaarliggen. Zo konden we direct schakelen zodra de plannen bekend werden. Prinsjesdag is een ijkpunt, geen doel op zich. Dat geldt zowel vóór als ná Prinsjesdag.

Niet de snelste reactie wint

Op Prinsjesdag had ik met mijn toenmalige manager ieder jaar dezelfde discussie. Zodra de Miljoenennota openbaar werd, begon de klok te lopen. Hoe lang mocht ik erover doen voordat de reactie van de organisatie online stond? Tien minuten? Vijf? Het werd een terugkerend grapje, maar er zat ook een serieuze gedachte achter: hoe sneller je reageert, hoe groter de kans dat je wordt meegenomen in mediaoverzichten en duidingsartikelen.

Toch bleek die snelheid uiteindelijk niet doorslaggevend. De reacties die echt bleven hangen, waren niet per se de reacties die als eerste verschenen. Het waren de reacties die voortkwamen uit een duidelijke positionering en een helder verhaal. Dat is misschien wel de belangrijkste les richting Prinsjesdag. Het succes zit niet alleen in de snelheid waarmee je reageert, maar vooral in de voorbereiding die eraan voorafgaat. Prinsjesdag is een podium voor het verhaal dat je als organisatie al veel eerder bent gaan vertellen. Wil je sparren over de positionering van jouw organisatie richting Prinsjesdag? Wij denken graag mee over een scherpe boodschap, de juiste strategie en een effectieve vertaling naar public affairs en communicatie.

Neem voor meer informatie contact op met Aukje Ravensbergen ([email protected]).